. . . . waar woont je neef nou . . . .

Oldelamer - Wetering

Het is glad als we aankomen bij de Tjongerweg, de zon komt voorzichtig om een hoekje kijken. Een goede gewoonte om het koffie te beginnen en eens rond te kijken. We lopen langs de Tjonger en De Brandemeer, petgaten, vervening, riet en vooral stilte.

De zon klimt hogen en kleurt het riet. Het is volop genieten in het gebied. Waar woont je neef nu Wieger? Het kopje koffie van de vorige keer ligt dus nog vers in het geheugen en geeft ook aan hoe dat gewaardeerd werd. Een blik op de kaart geeft aan dat het hier moet zijn. Aan de horizon achter de rietvlakte zien we de huisjes van de Zevenbuurt staan. We lopen over de grasdijk langs de Helomavaart. Het zonnetje schijnt er lustig op los, heerlijk weer.

Aan het eind van het pad steken we de weg over en vervolgen aan de andere kant van het water onze weg. Aan het eind ligt de Scheenesluis die in 1850 gebouwd werd. Toen een houten sluis en in 1915 vervangen door een stenen exemplaar. De Scheene was destijds een drukke vaarroute om de gewonnen turf af te voeren. Tijd voor een koffiestop.  

De route gaat verder door de Rottige Meente, een gaaf turfstekers landschap. Aan het pad liggen talloze voormalige woninkjes van de turfarbeiders. Ter hoogte van Munnikeburen verlaten we het gebied en nemen het voetpad, in de middeleeuwen de ontginnensbasis. Doordat het pad door een moerassig gebied liep kon het nooit verbreed worden tot een rijweg. We zien de kerkje van Munnikeburen en later die van Scherpenzeel. Bijna aan het eind van het Voetpad komen we bij het begraafplaatsje van Spanga. Voorzien van een Friese klokkenstoel.

Aan het eind van het Voetpad lopen we langs de weg naar Ossenzijl. Voor de brug rechts en het smalle pad langs de Kalenbergergracht. In Kalenberg zien we nog een ijshaai. Als we Kalenberg zuid en noord gehad hebben zien we aan de overkant Camping De Turftente liggen. We halen weer goede herinneringen op aan de tweedaagse die we hier gehad hebben. De eerste dag liepen we het Havezatepad - van Giethoorn naar Wetering. Na de overnachting op de camping zijn we de volgende dag wezen kanoën. Nog even en we zijn bij ons eindpunt.

. . . maar waarom doe je dat dan . . .

Ruigahuizen - Lemmer

Kwart over zeven staan wij op de parkeerplaats bij de begraafplaats van Ruigahuizen een kopje koffie te drinken. Altijd een goede start van de wandeling. Voor vandaag werd vooral regen afgegeven. Het was een grauwe dag met het overgrote deel een miezerig regentje. We lopen na de koffie om de begraafplaats heen en volgen het paadje over de "rabatten". Deze werden aangelegd om het zeer natte gebied te ontwateren. Nadat we de grote weg over gestoken zijn komen we in het Harichster bos. In het bos komen we enkele smalle weilanden tegen. Die het geheel "open breken". Al gauw lopen we Harich binnen. Opvallend is de gemetselde spits van de toren. We lopen door het dorp uit en lopen met een grote boog om Balk heen en lopen het dorp aan de noordkant binnen. Bij de Luts aangekomen staan lopen we richting het oude raadhuis. Ik mis Herman Gorter die daar altijd aan de Luts stond. Een geschenk van het bedrijf waar ik destijds werkte aan het dorp Balk. Gelukkig nam Google mijn ongerustheid weg. Herman staat tegenwoordig op het F. D. Hoekstraplein.

De route langs het Slotermeer is nog steeds niet in gebruik dus volgen we de doorgaande weg naar Wyckel. Even voor het dorp krijgen we een "raar" ommetje door het Van Coehoornbos. Het doel daarvan ontgaat ons. We zijn blij met het openbaar vervoer in Friesland. Het enig droge plekje op dat moment is de bushalte. We halen de koffie voor de dag, stallen de bekertjes uit op het bankje en wie zitten wil kan dat doen. Even uit de regen. Naar Sloten is het slechts 1,4 km en dan is het genieten van dat geweldige stadje. Even voor de Lemsterwaterpoort raken we aan de praat. Het is een Kamper die hier al jaren woont. Gelijk van de eerste dag heeft hij kennis gemaakt met de Friese bevolking. Hij wilde niet als buitenstaander door het leven gaan. Hij blijft echter het kamper dialect spreken, onbegrijpelijke woorden voor de meesten. Op een gegeven moment horen zijn dorpsgenoten dat hij iemand in ABN antwoord. Hun reactie was . . . "kun je dan nederlands spreken?" "Ja" is zijn antwoord, op hun vraag waarom hij dan het kamper dialect spreekt en geen nederlands dient hij hen van repliek . . .  "jullie spreken toch ook Fries . . . ". We lopen langs de jachthaven de stad weer uit, de polder in. Langs het water zien we een Fuut op haar nest zitten. Prachtig, met de kop diep ingedoken tegen de wind.

Verder door de Graverijpolder met zijn petgaten die door het turfgraven zijn ontstaan. We kruisen de doorgaande weg Lemmer - Balk en komen aan bij de weg Sondel - Tacozijl . . . inderdaad de route die Jac. P. Thijsse destijds fietste. Rechts van ons ligt de Sondeler Leijen. Bij Tacozijl heeft de tijd niet stil gestaan. Achter de boerenplaats die Thijsse beschrijft staat een windmolen, en aan de oostkant is de poort gesloten. De ophaalbrug is gesloopt en de de sluis is vervangen door een stuw. Over de stuw is de Joodse begraafplaats. We vragen ons af waarom er een hoger deel is. Omdat de in 1802 aangekochte begraafplaats laag gelegen was en regelmatig overstroomde kreeg de Joodse gemeenschap van de burgemeester in  1876 een nieuw deel dat hoger gelegen was. We volgen het nieuw aangelegde fietspad naar Lemmer. Plotseling is er een zeecontainer zonder voor een achterkant in het fietspad verwerkt. Een geweldige plaats om even onderdak van een soepje te genieten. We lopen om de Lemsterhoek heen en zien de drukke Prinses Margrietsluis, voor vandaag het eindpunt.

Onze voorgangers (2)

Zaterdag starten we bij het kerkhof van Ruigahuizen en lopen we naar Lemmer. Omdat er voor Jac. P. Thijsse en de Mater geen plaats is in Kippenburg en Rijs fietsen ze door naar Balk. Inmiddels is het avond geworden als ze het dorp binnenrijden. Vanuit het dorp maken ze een avond wandeling  langs de Luts naar het Slotermeer. Mogelijk hebben ze geslapen in het Logement Teernstra dat in het dorp aan de Luts ligt. Sinds 2007 staat de route naar het Slotermeer al op kaart. In augustus 2014 was het nog niet mogelijk daar langs te lopen. Hoe zal dat zaterdag zijn? Thijsse zit de volgende morgen al weer vroeg op 't wiel. Ze willen op tijd aan de Zuiderzeekust zijn. Aan het eind van de dag fietsen ze naar Sondel en vandaar naar Tacozijl. Bij de Sondeler Leyen komen we op dezelfde weg en lopen ook richting Tacozijl. Van de westzijde ziet hij een groote boerenplaats, aardig in de bomen. Aan de andere kant van de boerderij is de ophaalbrug en de herberg / sluiswachterswoning. Tacozijl was in die dagen nog een van de poorten van Friesland waar de scheepvaart Friesland in en uit gingen. Lemmer noemt hij terecht als de voornaamste poort. Daar ligt ook ons einddoel, de Prinses Margrietsluis.

 

Tacozijl vanuit het westen

 Tacozijl vanuit het oosten

Onze voorgangers (1)

De eerste wandeling staat gepland voor zaterdag 10 januari. Iedereen heeft er zin in! Geen wonder het is weer een helemaal nieuw pad. Hoe zullen we dat beleven, gaan we de plaatsen nog herkennen zoals Jac. P. Thijsse ze omschreef in zijn boek. We zullen ongetwijfeld plekjes zien die hij niet zag. Hij verkende de omgeving rondom de Zuiderzee per fiets en wij gaan per voet. Zelf houd hij van de rust, zijn vrouw vind het stadje Stavoren nog doder dan ze zich had voorgesteld. Ze stappen op de fiets en verbazen zich om de friese kinderen die zo bereidwillig de hekken voor hem open doen. Als ze er doorgaan en de kinderen vriendelijk bedanken krijgen ze een heel wat minder vriendelijk opmerking terug. Niet wetend dat de kinderen meer belang bij geld (de hekkecenten) hadden dan bij goede woorden. Na het Rode Klif, dat eerder een groene heuvel is, komen ze in Laaxum. Even door Laaxum heen krioelt het in zee van de watervogels. Zo fietsen ze door de avondlucht langs kleine boerenhuisje naar de hoge bomen, de lanen van Rijs. Omdat voor Thijsse in Rijs geen onderdak is fietsen ze door naar Balk. Ons einddoel is Ruigahuizen.

 

Stavoren

 

Rode Klif

 Laaxum

. . . dit nieuwe wandelalbum

In 1914 kwam "Langs de Zuiderzee" uit als eerste van een reeks toeristische landschapsbeschrijvingen. Thijsse zelf sprak over het nieuwe wandelalbum. In de jaren na het verschijnen van de albums hebben onvoorstelbare ontwikkelingen het aanzien en de kaart van Nederland veranderd. Spectaculair was de drooglegging van een deel van de Zuiderzee. Jac. P. Thijsse heeft geweten wat de gevolgen waren. Hij schreef in zijn voorwoord "Ga nu de Zuiderzee zien eer het te laat is. Wij moeten het, na de dijk door de Zuiderzee, het doen met een IJsselmeer. Toch blijft het gebied, ondanks alle veranderingen, van grote betekenis. En toch zijn er ook nog plekjes die gebleven zijn zo als ze in het boek op de plaatjes staan. Dat schreef Roelof Jan Benthem in 1984 bij de heruitgave van dit boek. Wij gaan kijken of we er niet aan voorbijlopen.